Vikipedi Nedir? Vikipedi Hangi Özelliklere Sahiptir?

Vikipedi Nedir? Vikipedi Hangi Özelliklere Sahiptir? Merhaba arkadaşlar, hür ansiklopedi, dünya ansiklopedisi ve internet ansiklopedisi şekilde bildiğimiz vikipediyi bu makalemizde iliğine kadar işleyeceğiz. Google’a hangi diziyi, oyuncuyu, yazarı, bilgisayar dallarını, teknolojiyi, şehirleri bu gibi neyi merak edip yazsak vikipedi şekilde karşımıza çıkıyor. Tıkladığımız da ise neyi araştırıyorsak onun en ince ayrıntısına kadar bütün bilgilerini bize sunan vikipedi bundan sonra araştırma kaynağımız oldu. Vikipedi, kullanıcıları anlamında ortaklaşa şekilde çok sayıda dilde hazırlanan, özgür, bağımsız, ücretsiz, reklamsız, kâr amacı gütmeyen bir internet ansiklopedisi. Wiki teknolojisi kullanılarak hazırlanmaktadır. Kurucularından Jimmy Wales Vikipedi’yi, “Dünya üstündeki her kişiye kendi dilinde, en üst kalitede, ücretsiz bir ansiklopedi oluşturma ve yayma uğraşısı” şekilde tanımlamaktadır. Vikipedi sözcüğü, viki ve pedi kelimelerinin birleşiminden oluşur. “Viki”, Hawaii dili’ndeki “wiki wiki” (hızlı ve ya bilgi amaçlı) sözcüğünden türetilmiştir. “Pedi” ise, Antik Yunan Medeniyeti’nde “kapsamlı kültürel eğitim sistemi” anlamına gelen paideia kelimesinden gelmektedir. Vikipedi’nin Özellikleri ->>> Yazarlar Vikipedi, gönüllülerin ortaklaşa çabası doğrultusunda ve hemen hemen hepimizin web sitesine ulaşıp değiştirmesiyle yazılmaktadır. Vikipedi’ye bilgi girişi yapabilmek için Üye olma zorunluluğu yoktur. Bu vaziyet bilgilerin herkes anlamında anında eklenebilmesine İmkan verir. Ancak Üye olmanın, yapılan değişikliklerin kaydını tutabilmek, seçkin madde vb. oylamalarına katılmak, vandalizmle mücadeleyi kolaylaştırmak benzeri avantajları vardır. Diğer İnternet ansiklopedi projelerinin çoğu üyelik gerektirir ve sadece uzmanların yazılarına izin vermektedir: Stanford Encyclopedia of Philosophy, Nupedia, h2g2 ve Everything2 vb. gibi. Bazı ansiklopediler de Vikipedi benzeri wiki kullanmaktadır. Diğer ansiklopedilerden türlü olarak, Vikipedi GNU hür Belgeleme Lisansı (GÖBL) kullanmaktadır. Vikipedi’ye yazılan bilgilerin uygunluğu meselesinde bazı kurallar mevcuttur. Bilgiler tartışılır, değerlendirilir ve içeriğe eklenmesi, değiştirilmesi yada Vikisözlük benzeri kardeş bir projeye transfer olması üzerine kararlar alınır. Vikipedi’nin ana kurallarından bir tanesi maddelerin tarafsız bir şekilde, kaynaklarıyla birlikte, olumlu ya da olumsuz bütün yönleriyle sunulması gerektiğidir. Vikipedi, maddeleri tamamıyla objektif ve doğru bir biçimde sunmaya ve her muhtelif bakış açısını yansıtmaya çalışır. Maddeler satın alanların kolaylıkla anlayabileceği bir sunuş kısmının (giriş) ardından ayrıntıya girerek, çağımız sebebi ile doğrulanabilecek kaynaklar sunulmalıdır. ->>> hür İçerik Oldukça kapsamlı ve ortaklaşa imal edilen bir plan olan Vikipedi’de ve kardeş projelerinde, tüm katkıların hükümlere uygun şekilde yapılması önemlidir. Normalde bir eserin yazarı o yazının telif hakkını elinde bulundurur ve bu hak, öbür insanların bu yazıyı değiştirmesini ve kopyalamasını engeller. Bu sebeple Vikipedi’deki maddeler GÖBL ile yazılmakta, ve her yazar telif haklarından vazgeçmektedir. GÖBL, çok sayıda telifi Özgür bırakılmış lisans gibi, yazılanın dağıtılmasını, gibi dokümanların çıkmasını ve kâr amaçlı kullanıma izin verir. Bu lisans bununla birlikte tekrar katılım gösterenlerin tıpkı lisans ile değişiklikler yapmasına izin verir. hür görünmesine karşın bilgiyi yazan şahıs telif hakkına sahiptir, fakat öbür insanların bu bilgilerden yararlanmasına ve geliştirmesine izin vermektedir. Katılımcılar aniden fazla lisansı içeriklerinde kullanabilirler ya da halk mülkü şekilde ilan edebilirler. Vikipedi’deki resimlerin, seslerin ve video dosyalarının büyük bir çoğunluğu GÖBL lisansı ile lisanslanmaktadır. Şirket logoları, şarkı örnekleri, haber fotoğrafları ise Amerika Birleşik Devletleri kanunlarına göre adil kullanım altında kullanılmaktadır. Bunun yanı dizi Creative Commons benzeri GÖBL bunun gibi lisanslama metodları de mevcuttur. ->>> Tarafsızlık Vikipedi’nin en önemli politikalarından bir tanesi tarafsızlık politikasıdır. Tarafsız bakış açısı yönergesi, Vikipedi’nin temel taşlarından birisidir. Özellikle tartışmalı bütün konular, tartışmanın taraflarına eşit mesafede kalınarak yazılmalıdır. Unutulmamalıdır ki Vikipedi bir milletin, grubun, takımın, sınıfın, dinin ansiklopedisi değildir. Her dil Vikipedisine, o dili bilen herkezin katkıda bulunabilmesi mümkündür. Vikipedi maddeleri hazırlanırken kanılara değil, olgulara yer verilir. Basit bir Örnek vermek gerekirse, “Beatles dünyanın en iyi müzik grubudur” ifadesi bir kanıdır ve Vikipedi’de yer alamaz. Ancak, “Thriller, dünyanın gelmiş geçmiş en aşırı satan albümüdür” ifadesi bir olgudur ve güvenilir üçüncü parti kaynaklarını göstermek kaydı ile Vikipedi’de yer alabilir. Özellikle dini ve siyasi muhteviyatlı maddeler, Vikipedi’de en aşırı saldırıya uğrayan, değişiklik savaşlarına sahne olan maddelerdir. Vikipedi’de, “şehit”, “terörist”, “kahraman” bunun gibi göreceli tanımlamalardan kaçınılır. Doğrudan ya da dolaylı hakaretlere hoşgörü gösterilmez. Dini kişilerden bahsederken “Hazreti”, “Aziz”, “Yüce” bunun gibi sıfatlar kullanılmaz.


Yapılan Yorumlar
Erdem OFLAZ

Bir mum, diğer mumu tutuşturmakla ışığından bir şey kaybetmez.
 Kategoriler
 Popüler yazılar