GNU – Genel Kamu Lisansı Nedir?

GNU – Genel Kamu Lisansı Nedir? Merhaba arkadaşlar, Günümüzde Linux çekirdeğini kullanan işletim sistemleri büyük bir kitle anlamında genel şekilde “Linux” adıyla anılmaktadır. Diğer yandan hür Yazılım Vakfı ve türlü Özgür yazılım toplulukları, bir işletim sistemi şekilde Linux’dan bahsederken, GNU araç ve yazılımlarını barındırıyor olması anlamında “GNU/Linux” tanımını kullanmaktadır. Bu makalemizde GNU yani Genel Kamu Lisansını inceleyeceğiz.   GNU Genel Kamu Lisansı (GNU GPL ya da GPL) çok sayıda yerde kullanılan, Özgür bir yazılım lisansıdır ve özgün hali Richard Stallman anlamında GNU projesi için yazılmıştır. Üçüncü ve son sürüm ise Richard Stallman’ın yöneticisi bulunduğu hür Yazılım Vakfı[1] (FSF), Eben Moglen ve Yazılım Özgürlüğü Hukuk Merkezi nedeniyle kaleme alındı ve Özgür yazılım topluluklarının türlü itiraz ve katkılarıyla son halini aldı. Bu lisansın güncel sürümü (GPL v3), hür Yazılım Vakfı (FSF) anlamında 29 Haziran 2007’de yayınlandı. GNU Kısıtlı Genel Kamu Lisansı yani LGPL ise GPL’in bazı yazılım kütüphaneleri için yazılmış sürümüdür. Copyleft esaslı lisansların en kuvvetli ve en sıkça rastlanan örneği olan GNU GPL, çağımızda milyonlarca yazılım bileşeni sebebiyle kullanılmaktadır.   Genel Kamu Lisansı’nın Nitelikleri   * Özgürlük 0: Programı sınırsız kullanma özgürlüğü. * Özgürlük 1: Programın nasıl çalıştığını inceleme ve amaçlara uygun değiştirme özgürlüğü. * Özgürlük 2: Programın kopyalarını sınırsız yayma özgürlüğü. * Özgürlük 3: Programın değiştirilmiş halini yayma özgürlüğü.   GPL’in Avantajları Nelerdir   * Kullanıcı yazılımının içerisinde ne olduğunu bilir. Bazı müstahsil şirketlerin yaptığı öne sürülen art kapı (backdoor) yerleştirme vakaları imkânsızdır. Bu bilhassa askeri kuruluşlar için önemli olmaktadır. GPL ile lisanslanan yazılımın kaynak kodu ortada bulunduğu için lüzumlu inceleme yapıldıktan sonra rahatlıkla kullanılabilir.   * Yazılım çok fazla büyük bir kitle anlamında kullanılması sonucunda hataların keşfedilmesi ve gene çok fazla büyük bir kitle anlamında geliştirildiği için düzeltilmesi süreci bazan dakikalarla kısıtlı olur.   * Üretici firma, kullanıcı kitlesini geliştirmek için büyük bir talih elde etmiş olur.   * Kullanıcı yazılımda beğenmediği kısımları değiştirmekte hürdür. Bunu Şayet kendisi yapamıyorsa dahi yazılım çok fazla büyük bir kitle anlamında kullanıldığı için, İnternet’te biraz aradıktan sonra büyük ihtimalle tıpkı yazılımın kendi istediği biçimde değiştirilmiş halini rahatlıkla bulur.   * Üretici firma, dünyaca popüler bir GPL yazılımın üreticisi şekilde büyük bir prestij elde eder. Referans listesinde onbinlerce şahıs anlamında uygulanan bir programı geliştirmiş bir şirket olmanın onurunu taşır. Bunun sonucunda bir sonraki geliştirdiği yazılıma dışarıdan bakışlar daha profesyonelce olur ve firmanın adı duyulduğu için de hedef kitle daha büyük olur.   * BSD benzeri lisansların bilakis GPL bir yazılımdan türetilen yazılım da GPL olmak durumunda bulunduğu için geliştiricinin kodunun çalınması riski yoktur.   * GPL bir yazılımın kodunun üstünde oynayan şahıs sayısı bazan binleri bulmaktadır. Bu nedenle programlar aşırı hızlı bir biçimde aşırı büyük bir kitle anlamında geliştirilir. Bu da yazılımın kalitesinin artmasında büyük bir rol oynar.   * GPL, yazılım sektöründe bir rekabet ortamı yaratmayı sağlar. Ücretli ve kapalı kod şekilde sunulan yazılımların parasız ve açık kodlu olanlara nispeten çok fazla daha kaliteli olmasının gerekliliği ortaya çıkar. Bu da yazılımların kalitesini artırır ve piyasanın ütopik tam rekabet piyasasına olabildiğince yaklaşmasını sağlar. Sektörü yalnızca arz değil, İlgi de yönlendirmeye başlar.   Kullanıcı ürünün gelişim göstermesi için müstahsil firmaya bağımlı kalmaz. Özellikle kritik uygulamalarda uygulanan bir yazılımı üreten firmanın batması ya da bundan sonra yazılıma destek vermemesi mecburiyetinde mağdur kalmaz. Kaynak kodu ortada bulunduğu için kullanıcı istenirse kendi içinde isterse destek alarak yazılımı geliştirmeye devam edebilir.   GPL’in dezavantajı ise GPL ile lisansladığınız yazılımların başkaları anlamında değiştirilerek geliştirilen türevlerinin elde ettiği gelire yönelik maddi bir talepte bulunamazsınız. Kamuya açtığınız kodları kullanan türev yazılımların ticari süreçlerde kullanılması mecburiyetinde karşı tarafı bir çeşit rüçhan/gelir paylaşımı anlaşması imzalamaya zorlayan Mozilla Kamu Lisansı, bu bunun gibi durumlarda önerilebilir.


Yapılan Yorumlar
Erdem OFLAZ

Bir mum, diğer mumu tutuşturmakla ışığından bir şey kaybetmez.
 Kategoriler
 Popüler yazılar