Exlibris Nedir? Ne İşe Yaramaktadır?

Exlibris Nedir? Ne İşe Yaramaktadır? İyi akşamlar sevgili okurlar, Bu yazımda sizlere Exlibris’in ne olduğundan ve ne işe yaradığını anlatacağım. Pek çoğumuzun da yabancı kaldığı Exlibris’in Öncelikle tanımını yapalım; Ekslibris, kitapseverlerin, kitaplarının iç kapağına yapıştırdıkları üstünde adlarının ve farklı konularda resimlerin yer aldığı küçük boyutlu grafik çalışmalardır. Kitabın kartviziti ya da tapusudur. İngilizce “Bookplate” şekilde da isimlendirilen Ekslibris, kitap sahibini tanıtır, onu yüceltir ve kitabı ödünç piyasa kişiyi arka getirmesi ile ilgili uyarır. Bir mülkiyet işareti, sahiplenme işareti olmanın beraberinde kitabın hırsızlığa karşı korunmasını sağlama işlevinin de bulunduğu söylenebilir. Sözcük manası şekilde “…’nın kitabı, …’nın kitaplığına ait” yahut “…’nın kütüphanesinden” anlamına gelir. (Pektaş, Hasip) Exlibris kelimesinin dünya grafik tasarım alanında kullanması epey bir eskilere dayanıyor. Öyle ki, en eski exlibris örneklerine papirüslerin korunduğu sandıkların dışına çakılan porselen ya da daha türlü malzemelerden yapılma levhalar şekilde rastlıyoruz. Tabi ki bu örnekler epey bir ilkeldir. Yani günümüzdeki anlamıyla exlibris örnekleri değillerdir. Modern exlibris örneklerine ise ilk kere 15. yy’da Almanya’da rastlanmıştır. Tüm bunları düşündüğümüzde elbette bizde de exlibris adına bir şeyler oluşturulmuş olabildiği aklınıza gelmiştir. Her ne kadar ismi exlibris olmasa da, eski Türklerde “tamga” ya da bugünkü söyleyişle “damga”lara Orta Asya yazıtlarında rastlanır. 7. yy’da yazıtlara kazınan bu tamgalar bu boyutuyla bir değerlendirmeye tabi tutulduğunda gerçekten önemli bir noktada durduğumuz görülecektir. Zira bu tamgalar boyları, aileleleri temsil ediyor ve atlar, oklar, mızraklar üstünde kullanılıyorlardı. Selçuklu ve Osmanlı kütüphanelerindeki kitaplarda ve hatta Endülüs Emevilerinin kitaplarında da çoğunlukla tipografik mülkiyet işaretlerine rastlanır. Bu semboller daha sonraki zamanlarda tuğralar şekilde karşımıza çıkar. Her ne kadar görsel tasarımları garp tarzı olmasa da, bu örneklere “exlibris değildir” dememiz de mümkündür müdür bilinmez.


Yapılan Yorumlar
Erdem OFLAZ

Bir mum, diğer mumu tutuşturmakla ışığından bir şey kaybetmez.
 Kategoriler
 Popüler yazılar