Bios Nedir? Bios Ayarları Nasıl Yapılır? Bios’un Görevleri Nelerdir?

Bios Nedir? Bios Ayarları Nasıl Yapılır? Bios’un Görevleri Nelerdir? Arkadaşlar önce şunu belirtmek isterimki bu akşamki ve bu ayki yazacağım son makalemdir. Bir vakit sitede bazı kodlama çalışmaları, grafik çalışmaları ve öbür çalışmalar süreceğinden Ötürü yalnızca makaleleri görebileceksiniz bu vakit zarfında sizden önceki zamanlardada istediğim benzeri reklamlara tıklayım bizlere destek vermeniz beni mesut edecektir. Neyse konumuza dönebiliriz BİOS nedir, Çoğumuzun tabiri ile BİOS F2 veya DELETE tuşları ile girdiğimiz ekran bu ekran ise Mavi yazılar yazan ekran. Tabi yalnızca bu kadar değil Bios açılımı BASİC İNPUT OUTPUT SYSTEM yani BASİT GİRİŞ ÇIKIŞ SİSTEMİ Bilgisayar donanımlarından anakart üzerinde bulunan ve konum itibarıyla aşırı küçük olmasına rağmen işlevsel yönden bilgisayarın en temel parçası olan bu cihaz ile bilgisayarın açılış esnasında yapması gereken bütün komutlar ve donanımsal şekilde yapılması gereken bütün işlemleri denetleyen ve ayarlamaları üstünden oluşturan bir parçadır. Yani bilgisayar açılırken hangi aygıtların hangi sıraya göre okunması gerektiğini, hangi kartların çalıştırılıp çalıştırılamayacağını yada hangi aygıta ne kadar gerilim verilmesi gerektiği bu gibi konularla beraberinde daha çok sayıda uygulamayı yapabilen bir parçadır. Basic Input – Output System (Temel Giriş Çıkış Sistemi) isminden türetilmiştir. Teknik şekilde baktığımız süre Bioslar, EEPROM şekilde adlandırdığımız bellek entegrelerinin üstüne, anakart ile uyumlu çalışabilecek biçimde türlü yazılımların monte edilmesi sonucu oluşturlar. EEPROM (Electrically Erasable Programmable Read-Only Memory) türünde entegreler oluşturularak uygulanan biosların boyutları aşırı büyük değildir ve yeni kuşak anakartlar da yönetilmesi gereken işlemlerin çoğalmasından Ötürü daha büyük boyutlara sahip bios lar için Flash Bellek entegreleri kullanılmaktadır. Bu entegrelerin en büyük niteliği elektriksel sinyaller ile bellek üstünde değişiklik yapılabilmesidir. Aslında bu entegrelerde EEPROM yapısındadır. ROM (Read Only Memory) yani yalnızca okunabilir hafıza şekilde uygulanan bölümlerinde, firmalar vasıtasıyla yüklenen ve özel müdahale haricinde içindeki ayrıntıları silinemeyen bir yapıya sahiptir. misal verecek olursak bios menüsünü açtığımız süre karşımıza gelen menü yada yazılar ROM bellekte saklandığı için sabittir ve silinemez, fakat bu menülerin içindeki ayarlar biosun türlü bir bölgesindeki kısımları etkilediği için buralarda değişiklikler yapılabilmektedir. misal şekilde first boot device seçeneğini değiştirdiğimiz süre Biosun ayar hücrelerinden bir tanesini değiştirmiş oluruz ve bu bilgi bios hafızasına kaydedilir. Bios hafızasındaki bilgiler elektrik gittiği süre dahi silinmez. Aslında flash hafıza yapısında olmasına karşın bios içindeki ayrıntıları koruyan bir pil bulunmaktadır. Bu pil çıkarıldığında ya da bios resetlendiğinde, kalıcı bölge ROM haricindeki veriler yine eski hallerine gelmektedir. Bu nedenle ayar yerleri RAM (Random Access Memory) benzeri davranmaktadır. Bios Nasıl Çalışır? Bios içerisinde şirket anlamında imal edilen bir yazılım olduğunu söylemiştik. Bu yazılım entegrenin giriş çıkış portlarına türlü sinyaller vermektedir ve verilen bu sinyaller yapılan ayar değişikliklerine göre değişim göstermektedir. Çıkış sinyalleri entegre üstünden lüzumlu veri metodları kullanılarak lüzumlu birimlere iletilmektedir. Yani bios tek başına yalnızca bilgi akışını sağlamaktadır, ayarlamaları teknik şekilde oluşturan birimler ekseriyetle anakart üstünde uygulanan öbür bölgelerdeki entegre ve elektronik parçalardır. misal verecek olursak işlemcinin çalışma gerilimini bios üstünden değiştirdiğimiz zaman, bios verilen gerilim ayarını doğrudan şekilde işemciye yansıtamamaktadır. İlk şekilde regulasyon bölümüne lüzumlu dijital sinyalleri göndererek ne yapması gerektiğini o bölüme anlatmakta ve bunun sonucunda da regulasyon kısmı biosdan aldığı emri uygulayarak işlemcinin çalışma voltajını, alınan emir doğrultusundaki değere taşımaktadır. Biosun etraf birimler ile müşterek çalışarak değişiklikleri ayarladığını bu Örnek ile biraz anlamış olduk. Peki elektrik gittiği süre bios üstündeki veriler nasıl silinmiyor diye merak ediyor olabilirsiniz. Bu konu meselesinde yukarıda kısa bir İzah yapmıştık. Bios entegresi elektrik kesilse dahi destekçi bir kaynak olan anakart pilinden enerji sağlamaktadır. Bunun sonucunda devamlı enerji ile beslendiğinden Ötürü üstündeki bilgiler gitmemektedir. Anakart pili çıkarılsa bile üstündeki ayar ayrıntıları gitmekte lakin sabit ayrıntıları yani bios üreticisi anlamında oluşturulan bilgiler hiç bir süre gitmemektedir. Aşağıdaki resimde bios ile bios pilinin beraberinde görünümü mevcuttur. Biosun Görevleri Nelerdir? » Başlangıç Sürücüsünü Ayarlar: Bilgisayar açılırken hangi sürücünün evvela okunması gerektiğini belirler. Normalde bu ayarda önce harddisktir lakin bazı durumlarda first boot yani ilk sürücünün cd rom şekilde belirlenmesi tercih edilir. » Parça Voltajlarını Ayarlar: Bilgisayar üstündeki işlemci, ram, ekran kartı, chipset, anakart ve daha çok sayıda parçanın çalışma gerilimlerini biostan değiştirebiliriz. misal verecek olursak overclock yapılırken işlemci ve ram benzeri parçaların voltajlarını yükseltmek gerekebilir işte bu ayarları bios yapmaktadır. » FSB Hızlarını Ayarlar: Bilgisayardaki parçaların FSB yani çalışma frekansları, öbür bir değişle o parçanın çalışması için lüzumlu olan frekans değerlerini de bios ile değiştirebiliriz. misal şekilde 66MHZ düzeyinde çalışan bir ekran kartının FSB değerini 69 yapabiliriz. Buradaki ama FSB hızı ile parçaları hızlandırmak dolayısıyla bilgisayarı hızlandırmaktır. En aşırı FSB ayarları değiştirilen parçalar İşlemci ve Ram dir. » Parçaları Açma-Kapamaya Yarar: Mesela anakart üstünde bulunan ses yahut ethernet kartı benzeri kartların aktifleştirilip pasifleştirilmesini sağlar. Bazı durumlarda bu kartları kullanmayabiliriz ve bunları kapatarak güç tasarrufu sağlarız. » Çalışma İstatistiklerini Gösterir: Bilgisayar çalışırken elde edilen, işlemci sıcaklığı, işlemci voltajı, öbür parça voltajları, anakart sıcaklığı, fsb hızları bu gibi çok sayıda istatistiği bios menüsü altında görebiliriz. » Başlangıç Ayarlamalarını Yapar: Bilgisayar açılırken çok sayıda temel bilgi ve ayarı bios üstünden almaktadır. Bu ayarlamaları bios menüsü altında değiştirebilirsiniz. Ayrıca saat tarih bu gibi ayarlarda bios menüsünden yapılabilmektedir. Bu temel özelliklerin dışında biosların çok sayıda görevi daha bulunmaktadır. Fakat hepsine değinmek aşırı fazla olacağından yalnızca temel özelliklerinden bahsettik. Bios Menüsü Nasıl Açılır? Genellikle üreticilerin birçoğu tıpkı yöntemi kullanmayı tercih etmişlerdir. Bilgisayarı açtıktan sonra devamlı Delete tuşuna basarak ya da basılı tutarak bios menüsüne erişim sağlayabiliriz. Fakat bazı üreticiler türlü erişim metodları sundukları için bunlarda bilgisayar açılırken F1, F2, F10, ESC benzeri tuşlara basmak gerekmektedir. Siz ilk şekilde Delete tuşuna basarak açma işlemini gerçekleştirmeyi deneyiniz. Bios Ayarları Nasıl Yapılır? Bios menüsüne giriş yaptıktan sonra ayarlamaları yapabileceğimiz ana menü karşımıza gelmektedir. Genelde menüler bir kaç çeşittir. Aşağıdaki resimde Phoenix Bios menüsü gözükmektedir. İşte bütün ayarlamalar bu menüler üstünden yapılmaktadır. Menü yöntemleri muhtelif dahi olsa genel manada İsim benzerliği bulunduğu için size bu resimdeki menüler ve alt menüleri dalında biraz bilgi verelim; » Main: Basit ayarlamalar ve bilgilerin olduğu menü. Alt menüleri aşağıdadır; – System Time: Saat ayarını buradan yapabilirsiniz. – System Date: Tarih ayarını buradan yapabilirsiniz. – Primary Master: Birinci bölümün ilk sürücüsü – Primary Slave: Birinci bölümün ikinci sürücüsü – Keyboard Features: Klavye ayarları buradan yapılmaktadır. – System Memory: Bios değiştirilemez bellek büyüklüğü – Extended Memory: Bios ek bellek büyüklüğü » Advanced: Gelişmiş bios ayarları bu bölümde yapılmaktadır. – Internal Mouse: Dokunmatik mouse ayarı. – LCD Panel View Expansion: LCD monitörler için geliştirilmiş görüntü özelliği. – Silent Boot: Açılış nitelikleri buradan belirlenir. Logo açılışı, yazılı açılış ve siyah ekran açılışı şekilde üç bölüme ayrılır. – USB Operation Mode: Usb hızınızı buradan ayarlayınız. USB2.0 ve 1.1 olmak üzere iki alternatif mevcut. Yeni anakartların hepsi usb2.0 standardına göre yapılmaktadır. – Remote Power On: Lan üstünden bilgisayarı açmanızı sağlamak için. – Legacy USB Support: Usb veri yolu desteği. » Security: Bios güvenlik ayarları bu bölümden yapılmaktadır. – Set Supervisor Password: Bu şifre ile bios ayar menüsüne yalnızca şifreyi bilen kullanıcılar girebilecektir. Normalde şifre yoktur. – Set User Password: Bu şifre ise yalnızca menü erişim şifresidir. Bir kez girildikten sonra değişiklik yapmak için bir daha sorulmaz. Bu şifreden herşeyden önce Supervisor şifresi belirlenmelidir. Bu şifre ile giriş yapıldığı süre bazı menüler aktif olmayacaktır. – Password 10 boot: Bu kısımda ise yukarıdaki iki şifreden herhangi bir tanesi girildiği süre ve bu bölüm aktifleştirildiği süre bilgisayar boot menüsüne girilmese dahi açılırken bu şifreyi girmeden devam edemezsiniz. Bilgisayarı açmak için yukarıdaki oluşturduğunuz şifrelerden birisini girmeniz yeterlidir. – Fixed disk boot sector: Boot piyasa virüslerine karşı koruma sağlamaktadır. Write Protect aktif iken koruma aktifleşir. » Boot: Bilgisayarın açılışı esnasında hangi sürücülerin hangi sıraya göre okunması gerektiğini bu bölüm belirler. Diskette Drive, ATAPI CD-ROM Drive, Network, Hard Drive benzeri seçeneklere sahiptir. Bunlardan hangisinin evvela başlamasını istiyorsak onu ilk sıraya taşımalıyız. Bios Güvenliği Bazı durumlarda bios lar işletim sisteminin çalışmalarından etkilenerek yada yararsız virüsler itibariyle tahrip bulunur ve veri kayıpları yaşanabilmektedir. Bu benzeri durumları önlemek için yeni nesi bios larda çok sayıda güvenlik konulmuştur. Ayrıca işletim sistemindeki açıklarında birçoğu kapatılarak online erişim kısıtlanmıştır. Bunların haricinde veri kayıplarını engellemek için bazı anakart üreticileri dual bios adını verdikleri çift bios sisteminin devreye sokmaktadırlar. Bu metod ile tıpkı anakrtta tıpkı özelliklere sahip ikinci bir (backup bios) yedekleme biosu bulunmaktadır. Yapılan her ayar otomatik şekilde bu biosa aktarılmaktadır. Eğer ana biosta bir sıkıntı olursa ikinci bios devreye girerek üstündeki yedeği ana biosa aktaracak ve sıkıntı çözülecektir. Aşağıdaki resimde dual bios niteliğine sahip bir anakart ve ana bios (main bios) ile backup biosu gözükmektedir. Arkadaşlar görüşemeyeciğimiz vakit zarfında kendinize çok fazla iyi bakmanızı ve makalelerimi okuyup bilgi edinmenizi dilerim unutmayın BİLGİ GÜÇTÜR PAYLAŞTIKÇA ÇOĞALIR 😉


Yapılan Yorumlar
Erdem OFLAZ

Bir mum, diğer mumu tutuşturmakla ışığından bir şey kaybetmez.
 Kategoriler
 Popüler yazılar