Anakart Chipsetleri ve Özellikleri?

Anakart Chipsetleri ve Özellikleri? Merhaba arkadaşlar, Chipset ya da Yonga seti, bilgisayarın anakartı üzerindeki temel ve bütünleşik arabirimleri yöneten ve bunlar arasındaki veri akışını verici bir çeşit işlemcidir. Bilgisayarlarda uygulanan chipset çeşidi, kullanılacak bellek ve mikroişlemci çeşidini de belirler. Günümüzde Intel, VIA, AMD, SiS, ALi, ServerWorks gibi göze çarpan başlı üreticilerin chipsetleri vardır ve şahsi bilgisayarlarda çok şekilde Intel, AMD, VIA ve SiS chipsetleri kullanılmaktadır.     Chipset’lerdeki gelişmeler işlemcilerdeki gelişmelere enlem şekilde ilerlemektedir. Yeni bir RAM ya da bus geliştirildiği süre bunu işlemciye aktaracak olan Chipsetler de geliştirilir. Pentium işlemciler için türlü chipset üreticileri mevcuttur. Bunlar Intel, SIS, Opti, Via ve ALi’dir. Bu chipsetler kullanılabilecek işlemci ve anakartın performansını belirler. Günümüzde uygulanan LX, BX, EX, ZX, i810, i820, i815 ve Super Soket 7 tipi anakartların chipsetleri muhtelif hızdaki işlemcilere destek verirler. LX tipi anakartlar 66 MHz veri şeklini destekler. BX tipi anakartlar ise 100 MHz ve üzeri veriyolunu destekler ve bu amaçla imal edilen Pentium II ve Pentium III işlemcileri çalıştırırlar. Chipsetlerin hükmettiği bazı birimler aşağıda belirtilmiştir.   * Hafıza kontrolcüleri * Gerçek zamanlı saat * Klavye ve mouse kontrolcüsü * İkincil cache kontrolcüsü * DMA kontrolcüsü * PCI köprüsü * EIDE kontrolcüsü   Tüm bilgi Chipsetin üstünden geçmek zorundadır. Diğer bütün parçaların CPU ile haberleşmesi chipset yardımı ile olur. Chipset bütün bu bilgilere hükmetmek için DMA kontrolcüsü ile Bus kontrolcüsünü kullanır. Madem ki chipsetler bu kadar önemli ve öbür parçalarla nasıl iletişim kuracaklarını bilmeleri lüzumlu o süre chipsetlerin sistemin konfigürasyonuna ve işlemcisine göre dizayn edilmesi gerekir. BIOS ve bellek ile yanında çalışan chipset bütün bu çalışmanın merkezi bulunduğu için BIOS ve bellek üreticilerinin yaptığı yeniliklere ayak uydurmalıdır.   Chipsetler anakartın üzerini kalabalıklaştıracak çok sayıda chipin yerine geçer şu lahza imal edilen chipsetlerin yapımı eskiye nazaran daha fazla süre almaktadır. Chipsetlerle ilgili bazı terimler şunlardır;   AGP – Accelerated Graphics Port (Hızlandırılmış Grafik Portu): AGP; ekran kartlarının yerleştirildiği PCI veri yolu ile yanında kullanılarak bilgi transferini 66 Mhz hızında ve direk bellek erişimiyle düzenli ve hızlı bilgi iletimi için uygulanan bir veri yoludur. AGP; PCI veri yolu ile beraberinde uygulanan ve daha hızlı bilgi transferini sağlamak için grafik kartını ana hafızaya bağlayan 66Mhz hızında bir veriyoludur.   USB – Universal Serial Bus (Evrensel Seri Veri Yolu): USB; hariç cihazlar için geliştirilmiş 12 Mbps hızında çalışan süratli veri yoludur.   SMP – Symetric Multi-Processing (Simetrik Çoklu İşlem): SMP Sisteme aniden fazla işlemci bağlanmasını ve bunların beraber çalışmasını destekleyen bir metoddur.   PCI Rev. 2.1 Concurrent PCI: PCI rev 2.1; 430VX, 430HX, 430TX, 440FX ve 440LX chipsetlerinde uygulanan PCI versiyonudur.   INTEL PENTIUM CHIPSETLER   LX Chipset LX chipsetler 66 MHz veriyoluna sahiptirler ve soket 370 ve slot 1 yapıdaki Celeron ve Pentium II (233-333) işlemcileri desteklemektedir. üç DIMM slota sahiptirler ve en çok 768 MB SDRAM desteklemektedirler. Fiyat şekilde öbür chipsetlere göre daha da ucuzdur.   ZX Chipset ZX chipset hem 66 MHz hem de 100 MHz veriyolunda çalışmaktadır. Celeron, Pentium II ve Pentium III işlemcileri desteklemektedir. 2 DIMM slotu olmaktadır ve 512 MB SDRAM desteklemektedir. Fiyat şekilde LX chipsetten daha yüksek bedelli ama BX chipsetten daha ucuzdur.   BX Chipset BX chipset de 66 MHz ve 100 MHz veriyolunu çalışmaktadır. Celeron, Pentium II ve Pentium III işlemcileri desteklemektedir. 4 adet DIMM slot ile 1 GB’a kadar RAM desteği vardır. CAD/CAM bu gibi resim isleme, database uygulamaları, ses isleme ve 3D oyunlar benzeri yüksek performans arzulayan uygulamalarda tercih edilmektedir. Önceleri ATA33 standardını destekleyen BX chipsetler bundan sonra ATA66 standardını da desteklemektedir.   i810 Chipset i810 chipsetlerde tümleşik görüntü ve ses niteliği mevcuttur. Bu chipsetler tıpkı sürede 66 MHz ve 100 MHz veriyolunu desteklemektedir.   i810 chipseti diğerlerinden ayıran en büyük özelliklerinden bazıları; doğrudan AGP grafik arabirimi, ATA 66 hard disk standardı, AC 97 ses desteği, STS (Suspend to RAM) ve AMR (Audio Modem Riser) dir. Ayrıca ATA 66 standardını ilk destekleyen chipsettir. STS (Suspend to RAM) niteliği ile aşırı az elektrik harcayarak çok fazla kısa sürede bilgisayarın açılmasını sağlamaktadır.   i810E Chipset i810E chipset, i810 chipsetin geliştirilmiş halidir. 66, 100 ve 133 MHz veriyolunu desteklemektedir. Böylece Celeron ve Pentium III/133 MHz işlemcileri desteklemektedir. Ayrıca 133 MHz SDRAM desteği ile grafik işlemlerinde daha iyi performans sağlamaktadır.   i815-i815E i815 chipset, i810E chipsetin devamı niteliğindedir. Ancak bu chipsetin getirmiş bulunduğu en yeni özellik i815 chip içine yerleştirilmiş grafik arabirimine ek şekilde ayrı bir slotta AGP4X grafik desteğinin olmasıdır. Böylece daha iyi grafik için çağdaş ekran kartı kullanması arzulayan kullanıcılara avantaj sağlanmış oldu.   i815E chipseti ise i815 chipseti ve ICH2 bileşeninden oluşmaktadır. İlk etapta I815 yonga ile ICH (I/O Controller Hub) ismi verilen I82801AA yongası beraber kullanıldı. I/O Giris Çıkış arabirimi, PCI, Harddisk, USB, benzeri arabirimleri kontrol eden ICH (I82801AA) yonga, harddisklerde ATA66 yi desteklerken AMR benzeri yeni bir teknolojiyi de yanında getirdi.   Teknolojideki hızlı ilerleyiş harddiskte de ATA100 standardı ile görüldü ve AMR arabiriminin beklenen sonucu gösterememesi itibarıyla yeni arabirimler üstünde çalışıldı. ICH 2 (I82801BA) yongası ile beraber bir kaç değişiklik yapıldı ve disklerde ATA100 desteği ve CNR (Communication Network Riser) denilen yeni bir teknoloji sunuldu. CNR ile Ethernet, USB, Ses benzeri bileşenleri destekleyen kartların üretilmesi planlandı. Ayrıca 2 olan USB desteği ayrı bir yongaya gerek kalmadan 4 e çıktı. Bu farklılığı belirtmek için ise I815+ICH2 bileşenine kısaca I815E bayağı verildi.   i820 Chipset i820 chipset’i 100 ve 133 MHz sistem bus hızında çalışan işlemciler için imal edilmiş bir chipsettir. MCH (Memory Controller Hub), ICH (I/O Controller Hub) ve FWH (Firmware Hub) olmak üzere 3 ana bileşenden oluşmaktadır. i820 chipseti bilhassa 400 MHz’e kadar saat hızında çalışabilen RDRAM (Rambus DRAM ) için geliştirilmiştir. RDRAM , SDRAM ‘den çok fazla daha yüksek frekanslarda çalışabilmektedir.  Intel 820’yi DIMM RAM’ler ile uyumlu duruma getirebilmek için MCH içerisinde MTH (Memory Translator Hub) bulunmaktadır.   i840 Chipset Bu chipsetin i820 chipsete ek şekilde getirmiş bulunduğu en önemli yenilikler üç grupta toplanabilir. Bunlardan birincisi, anakartı İş ortamlarında kuvvetli bir platform şekilde Workstation yahut giriş seviyesi server şekilde kullanılmasını sağlayacak çift Pentium III işlemci desteği. i840 yalnızca 133MHz veriyolu desteği oluşturmakta bu nedenle 133MHz de çalışan Pentium III işlemciler ile maximum performans sağlanabilmektedir.   İkinci önemli niteliği ise tek kanalda RDRAM band genişliği en aşırı 1.6GB verebilirken bu chipset ile iki kanal RDRAM desteği geldiği için en aşırı 3.2GB lik hafıza band genişliği sağlanmaktadır. Bu biçimde grafik ve resim isleme programları olan CAD/CAM, AutoCAD benzeri yazılımlar ile uğraşan kullanıcılar için daha canlı, hızlı ve net görüntüler sunulmaktadır.   Üçüncü yenilik ise anakart üstünde Intel i82806 uygulandığında var 32bitlik PCI yuvalarına ek şekilde 64bitlik PCI yuva desteği gelmekte ve iki yonga arasındaki band genişliği ise 533MB/s olmaktadır. Bu yuvalarda daha aşırı yüksek band genişliği arzulayan Gigabit Ethernet, Fiber Channel ya da SCSI kartlar kullanılabilmektedir. Beşinci jenerasyon işlemciler için imal edilen Intel chipsetlerden bahsetmek gerekirse bunların sayısı tahmin edilenden fazladır ve karışıklığa neden olabilir.   430LX, “Mercury” 430LX eski 60-66 Mhz lik Pentium işlemciler anlamında desteklenen bir chipsettir.  PCI ve 128Mb sistem hafızasını desteklemesine karşın EDO ramı desteklemeyen 430LX zayıf bir mimariye sahipti ve Intel; Soket 5 anakartlarda uygulanan 75-100 mhz lik modelini çıkarttıktan sonra unutuldu.   430NX, “Neptune” 430NX, 75-133Mhz arası çalışan işlemcileri destekler. 430NX, LX chipsetinin birkaç özelliğinin değiştirilmesiyle elde edilmiştir. LX den türlü şekilde çift işlemciyi ve 512 Mb ram belleği destekleyen chipsetin asıl kullanım amacı çağının hızlı chiplerine destekçi olmaktı.   430FX, “Triton” Bu chipset Triton serisinin başlangıç chipsetidir. Günümüzde kullanılmayan 430FX Intel’in chipset dünyasında ismini duyurmasını sağlamıştır. 430FX EDO ram, pipeline burst cache ve PCI 2.0 teknolojilerini desteklediği için daha iyi bir performans sağlamış ve NX in önüne geçmiştir. Garip olan ise FX in 128 Mb ram’e kadar destek vermesi ve NX chipsetinde olan çift işlemci desteğinin bu chipsette bulunmamasıdır. 430FX şu anda kullanılmamaktadır ve fakat eski anakartların üstünde bulunabilir.


Yapılan Yorumlar
Erdem OFLAZ

Bir mum, diğer mumu tutuşturmakla ışığından bir şey kaybetmez.
 Kategoriler
 Popüler yazılar