Alan Adı Uzantılarının Anlamları Nedir? Yapısı Nasıldır?

Alan Adı Uzantılarının Anlamları Nedir? Yapısı Nasıldır? Sevgili okurlar tekrardan merhaba, Bundan evvela yazdığım makalemde sizlere DND ve NS’nin kavramlarını aktarıp bazı site uzantılarına değinmiştim. Bu makalemde ise Site uzantılarını yani daha doğrusu Alan Adı uzantılarının anlarımdan ve yapılarından bahsetmek istiyorum. Site Uzantısı denildiğinde hepimizde biliyoruz ki aklımıza ilk com, net, org, gov, mil,… piyasa adları geliyor. Peki bu sektör adları bu kadar mı? Yapıları nedir? Olmazsa olmazı nedir? Sorularının cevabını ve daha fazlasını makalemde sizlere anlatacağım. Aslında bugün tercih ettiğimiz “.com”, “.org” benzeri çoğu kişiye anlamsız gelen alan adı uzantılarının anlamları var. Tabi uzantıları anlatmadan herşeyden önce anlatılması gereken bir konu var, o da; alan adlarının yapısı. Bunu bir Örnek üzerinde incelememiz bize kolaylık sağlayacaktır. Öncelikle hemen belirtelim, daha.net 30′un üzerinde alan ismi seçeneği sunuyor. Alan Adlarının Yapısı Mesela Türkiye’den bir örnek: www.meb.gov.tr . Alan adlarında her nokta “.” bir ekin başladığını belirtir. Bu yüzden alan adlarını okumaya sondan başlanır. En son ekimiz “.tr”; bu bize alan adının Türkiye’den olduğunu gösteriyor ki burda son ek ile ilgili bilmeniz gereken şey bize alan adının hangi ülkeye ait olduğunu göstermesidir. Burda ABD (Amerika Birleşik Devletleri) bir istisnadır. ABD piyasa adlarında ek kullanmaz (örn:www.usa.gov , bu site Amerika Devleti’nin Resmi Web Portalıdır). Sonraki ekimize baktığımız süre “.gov”u görüyoruz. Bu her ülkeye ait alan adında bulunan bir ektir vegenel bir manası vardır. Kendisi ingilizce devlet manasına gelen “Government” kelimesinin ilk 3 harfinden oluşmaktadır ve alan adının devlete ait olduğunu gösterir. Son ekimiz ise (ki her süre son olmayabilir) “meb”. Bu ek bize alan adının devlet sitelerinden meb’e ait olduğunu belirtir yani “Milli Eğitim Bakanlığı”. Tabi ekler üç taneyle kısıtlı değildir. Alt saha adları oluşturularak bu eklere ilave yapılabilir. sorun “www.meb.gov.tr“nin bir alt sektör ismi olan “sgm.meb.gov.tr” (Milli Eğitim BakanlığıStrateji Geliştirme Başkanlığı). Ana saha adının yani “meb.gov.tr“nin başına gelen ekler genel anlamda bizi bu alanda barınan alt birimlere yönlendirirler. Genel Üst Seviye Alan Adı Uzantıları (gTLD-Generic Top Level Domains) Yukarıda, alan adlarının yapısında, belirttiğimiz benzeri sondan bir önceki ekimiz (ABD siteleri için hariç) genel alan ismi uzantısıdır. Her ülkede aynıdır ve genel anlamda sitenin hangi erek için kurulduğunu belirtirler. Aslında bu genel alan adları da kendi içinde general, sponsored, infrastructure, deleted/retired, reserved, pseudoşeklinde ayrılır. Bu yazdığım kategoriler şu lahza hali hazırda uygulanan uzantılardır. Gerçi biz yalnızca general ve sponsored kategorisindeki uzantıları daha aşırı görüyoruz ancak diğerleri de mevcut. Bunların dışında bir de teklif biçiminde olanlar vardır. Onlar dalocations (.berlin, .lyc, .paris), technical (.geo, .mail), language and nationally(.bzy, .cym), other(.kids, .shop, .music) benzeri kategorilere ayrılır. Uzantı sisteminin biraz daha özgürleşmesini öngören bir yapıya sahiptirler. Biz hali hazırda uygulanan uzantıları kategorilerine göre sıralayacak olursak: -General .com uzantısı her ne kadar bugünlerde her site çeşidi için kullanılsa da aslında ticari siteler için imal edilmiş bir saha adıdır. Kendisi ingilizce’de “commercial” yani ticari kelimisenin ilk üç harfinden oluşmaktadır. .net uzantısı ağ anlamına gelen “network” kelimesinin ilk üç harfidir. Ne kadar başlangıçta amacı internet omurgası işlevini üstlenmiş ağları göstermek olsa da bu manası kısa zamanda unutulmuş her ayrıcalıklı erek için kullanılabilen bir uzantı durumuna gelmiştir :). .org uzantısı organizasyonlar için kullanılır. İngilizce’de ki “organization” kelimesinin ilk üç harfinden oluşmaktadır. .biz uzantısı iş, ticaret anlamına gelen “business” kelimesinden türetilmiştir.Gereksiz bir bilgi olabilmekte ama gene de belirtelim :). Logosunda slogan şekilde “Nothing personal, just business” yazar yani “Kişisel değil, yalnızca iş”. .info uzantısı bilgi anlamına gelen İngilizce “information” kelimesinin ilk 4 harfinden oluşmaktadır. .pro uzantısı profesyonel anlamına gelen professional kelimesinin ilk üç harfinden oluşmaktadır. .name uzantısı gerçek isimler veya nickler için hazırlanmış bir uzantıdır. -Sponsored .edu uzantısı eğitim anlamına gelen İngilizce “education” kelimesinin ilk üç harfinden oluşur. Sitenin eğitim kurumlarına ait olduğunu gösterir. Örneğin www.itu.edu.tr(İstanbul Teknik Üniversitesi web sitesi) .gov uzantısı Türkçe’de manası devlet olan “government” kelimesinin ilk üç harfinden oluşmaktadır. Sitenin ilgili ülkenin devlet kurumlarına ait olduğunu gösterir. .mil uzantısı “military” kelimesinin ilk üç harfinden oluşmaktadır. Alan adının askeri kurumlara ait olduğunu gösterir. .int uzantısı ingilizce “international” kelimesinin ilk üç harfinden oluşur. Uluslararası örgütler için oluşmuş bir uzantıdır. .aero uzantısı ingilizce “aeronautics” kelimesinin ilk 4 harfinden oluşur. Havacılık ile ilgili alan ismi uzantısıdır. .asia uzantısı kendisinden de anlaşılabileceği gibi Asya kıtasıyla ilgilidir. Asya kıtasında kişisel, kurumsal, ve organizasyonlara ait web siteleri için üretilmiş bölgesel sayılabilecek bir alan ismi uzantısıdır. .cat uzantısı Catalan dili ve kültürü için imal edilmiş bir uzantıdır. .coop uzantısı koperatif anlamına gelen cooperatives kelimesinden türetilmiştir. .jobs uzantısı işler manasına gelir ve işverenlerin kariyer siteleri oluşturması için oluşmuş bir sektör adıdır. Örnek olarak asda.jobs sitesine bakabilirsiniz… .mobi uzantısı mobile kelimesinden türetilmiştir. Mobil aygıtlar ve uygulamaları için hazırlanmış web siteleri içindir. Nokia, Motorola vb. benzeri dünya mobil devleri anlamında desteklenmektedir. .museum uzantısı müzeler için imal edilmiş uzantıdır. .tel uzantısı sadece kişisel veya kurumsal iletişim bilgileri içeren yani online kartvizit siteleri içindir. .travel uzantısı kendisinden de anlaşılabileceği gibi seyahat ile ilgili web siteleri içindir. -Infrastructure .arpa uzantısı ters dns sorgulaması yapılabilecek bölgeleri gösterir. -Deleted/retired .nato uzantısı icann tarafından Nato örgütlerinin kullanımı için üretilmiştir. Fakat Nato’nun uluslararası örgütler için hazırlanmış .int uzantısı kullanmayı tercih etmesi nedeniyle uzun süredir kullanılmadığı için silinecekler kategorisine konulmuştur. -Reserved ve Pseudo Son iki kategoriden ilki olan reserved ; ayrılmış manasına gelir ve şu lahza icann’den kullanım için ayrılmış piyasa adlarının oluşturduğu kategoridir. Son kategorimiz pseudoise normalde kullanılmayan ancak adreslerde teknik kullanımla için yer alabilen piyasa adlarının olduğu kategoridir. Bu arada bölgesel sektör ismi uzantılarına geçmeden evvela değinmek istediğim iki uzantı var; .tv ve .ws uzantıları. Bunlar her ne kadar internet kullanıcıları ve televizyon programcıları nedeniyle genelmiş bu gibi kullanılsalar da bunlar genel alan ismi uzantısı değil bölgesel yani bir ülkeye ait alan ismi uzantısıdır. “.tv” uzantısı Tuvalu, “.ws” iseWest Samoa ülkelerinin uzantılarıdır. “.tv” televizyonu, “.ws” ise web site‘ı anımsattığından genelmiş benzeri kullanılmaktadırlar. Ülke Kodu Üst Seviye Alan Adı Uzantıları (ccTLD – Country Code Top Level Domains) Alan adlarının yapısında da belirttiğimiz bunun gibi son ek domainin bir bölgeye ait olduğunu işaret eden ekti. Amerika haricindeki neredeyse(!) bütün yurt adresleri o ülkenin ISO3166-1 yurt kodu ile bitmektedir. Aslında biz “.com” uzantısını alırken her ne kadar genel bir uzantı olduğunu düşünerek alsak da gerçekte o Amerika bölgesine ait bir sektör adına durumuna gelmektedir. Tabi bu yalnızca yapıda öyle, “.com” uzantısı aldığımız için tam anlamıyla Amerika’ya bağlı bir domain almış olmuyoruz. İnternet ilk evvela Amerika’da başladığı için böyle bir uygulama var. Bu arada nerdeyse dememizin nedeni tam şekilde her ülkenin uzantısının ISO3166-1 kodlarından alınmamış olması. Mesela İngiltere (United Kingdom)’nin ISO3166-1 kodlarına göre uzantısı “.gb” olmalıydı. Ama İngiltere’nin bölgesel uzantısı “.uk”dir. Bunun bunun gibi çok sayıda Örnek de bulunmaktadır. Ülke kodu üst tertip sektör ismi uzantıları da aşağıdaki gibidir: .ac       —– Ascension Adası .ad       —– Andorra .ae       —– Birleşik Arap Emirlikleri .aero  —– Hava taşımacılığı piyasası .af  —– Afganistan .ag  —–Antigua ve Barbuda .ai  —– Anguilla .al  —– Arnavutluk .am  —– Ermenistan .an  —– Hollanda Antilleri .ao  —– Angola .aq  —– Antarktika     Antarktika Anlaşması na göre 60°G’in güneyindeki her şey için. .ar   —– Arjantin .arpa  —– Address ve Routing Parameter Area .as    —– Amerikan Samoası .at    —– Avusturya .au   —– Avustralya     İçerir Ashmore ve Cartier Adaları ve Coral Sea Adaları .aw  —– Aruba .az   —– Azerbaycan ——————————————————————————————————– .ba  —– Bosna-Hersek .bb  —– Barbados .bd  —– Bangladeş .be  —– Belçika .bf   —– Burkina Faso .bg  —– Bulgaristan .bh —– Bahreyn .bi   —– Burundi .biz —– Business .bj    —– Benin .bm —– Bermuda .bn   —– Brunei Darussalam .bo    —– Bolivya .br    —– Brezilya .bs    —– Bahamalar .bt    —– Bhutan .bv   —– Bouvet Adası     Kullanımda değil .bw  —– Botswana .by   —– Beyaz Rusya .bz   —– Belize ——————————————————————————————————– .ca  —– Kanada .cc  —– Cocos (Keeling) Adaları .cd  —– Kongo Demokratik Cumhuriyeti     Önceki adıyla Zaire .cf   —– Orta Afrika Cumhuriyeti .cg  —– Kongo Cumhuriyeti .ch  —– İsviçre (Confoederatio Helvetica) .ci    —– Fildişi Sahili .ck  —– Cook Adaları .cl   —– Şili .cm —– Kamerun .cn   —– Çin, anakara .co —– Kolombiya .com   —– Ticari .coop  —– Cooperatives .cr   —– Costa Rika .cu  —– Küba .cv  —– Cape Verde .cx  —– Christmas Adası .cy  —– Kıbrıs .cz  —– Çek Cumhuriyeti ——————————————————————————————————– .de    —– Almanya (Deutschland) .dj     —– Jibuti .dk    —– Danimarka .dm  —– Dominik .do    —– Dominik Cumhuriyeti .dz    —– Cezayir ——————————————————————————————————– .ec     —– Ekvador .edu —– Eğitim .ee     —– Estonya .eg     —– Mısır .er     —– Eritre .es     —– İspanya (España) .et     —– Etiyopya .eu    —– Avrupa Birliği ——————————————————————————————————– .fi     —– Finlandiya .fj     —– Fiji .fk    —– Falkland Adaları .fm  —– Micronezya .fo    —– Faroe Adaları .fr     —– Fransa ——————————————————————————————————– .ga     —– Gabon .gb     —– Birleşik Krallık     az kullanılır; ana uzantı .uk) dir. .gd     —– Grenada .ge     —– Gürcistan .gf      —– Fransız Guyanası .gg     —– Guernsey .gh     —– Gana .gi      —– Gibraltar .gl      —– Greenland .gm   —– Gambia .gn     —– Gine .gov   —– Hükümet – government .gp     —– Guadeloupe .gq     —– Equator Ginesi .gr     —– Yunanistan .gs     —– Güney Georgia and Güney Sandwich Adaları .gt     —– Guatemala .gu    —– Guam .gw   —– Guinea-Bissau .gy    —– Guyana ——————————————————————————————————– .hk   —– Hong Kong .hm —– Heard Adası ve McDonald Adaları .hn   —– Honduras .hr    —– Hırvatistan (Hrvatska) .ht    —– Haiti .hu  —– Macaristan ——————————————————————————————————– .id   —– Endonezya .ie   —– İrlanda .il    —– İsrail .im —– Isle of Man .in  —– Hindistan .info —– İnformation .int   —– Uluslararası örgütler .io     —– Hint Okyanusundaki İngiliz Toprakları .iq  —– Irak .ir   —– İran .is   —– İzlanda .it   —– İtalya ——————————————————————————————————– .je     —– Jersey .jm  —– Jamaika .jo    —– Ürdün .jp    —– Japonya ——————————————————————————————————– .ke  —– Kenya .kg  —– Kırgızistan .kh  —– Kamboçya (Khmer) .ki    —– Kiribati .km —– Komor .kn   —– Saint Kitts ve Nevis .ko   —– Kosova .kr    —– Güney Kore Cumhuriyeti .kw   —– Kuveyt .ky    —– Cayman Adaları .kz     —– Kazakistan ——————————————————————————————————– .la  —– Laos .lb  —– Lübnan .lc   —– Saint Lucia .li    —– Liechtenstein .lk   —– Sri Lanka .lr    —– Liberia .ls    —– Lesotho .lt    —– Litvanya .lu  —– Lüksemburg .lv  —– Letonya .ly  —– Libya ——————————————————————————————————– .ma —– Fas .mc —– Monako .md —– Moldova .mg —– Madagaskar .mh —– Marshall Adaları .mil —– ABD askeri birimleri .mk  —– Makedonya .ml    —– Mali .mm —– Myanmar .mn  —– Moğolistan .mo   —– Macau .mp   —– Kuzey Mariana Adaları .mq   —– Martinik .mr    —– Moritanya .ms    —– Montserrat .mt    —– Malta .mu   —– Mauritius .museum —– Müze .mv   —–  Maldivler .mw  —–  Malawi .mx    —– Meksika .my   —–  Malezya .mz    —– Mozambik ——————————————————————————————————– .na —– Namibya .name —– Özel kişiler, ismen .nc   —– Yeni Kaledonya .ne   —– Nijer .net —– Network .nf    —– Norfolk Adası .ng   —– Nijerya .ni    —– Nikaragua .nl    —– Hollanda .no   —– Norveç .np   —– Nepal .nr    —– Nauru .nu   —– Niue .nz    —– Yeni Zelanda ——————————————————————————————————– .om —– Oman .org —– Kuruluş, örgüt ——————————————————————————————————– .pa   —– Panama .pe    —– Peru .pf     —– Fransız Polonezyası     Clipperton Adası dahil .pg    —– Papua Yeni Gine .ph   —– Filipinler .pk    —– Pakistan .pl     —– Polonya .pm  —– Saint-Pierre ve Miquelon .pn    —– Pitcairn Adaları .pr     —– Porto Riko .pro  —– professions .ps     —– Filistin     örneğin, Batı Şeria ve Gaza .pt     —– Portekiz .pw   —– Palau .py    —– Paraguay ——————————————————————————————————– .qa —– Katar ——————————— .re  —– Réunion .ro  —– Romanya .ru  —– Rusya .rw  —– Rwanda ——————————— .sa  —–  Suudi Arabistan .sb  —– Solomon Adaları .sc  —– Seyşeller .sd  —– Sudan .se  —– İsveç .sg   —– Singapur .sh   —– Saint Helena .si     —– Slovenya .sj     —– Svalbard ve Jan Mayen Adaları     Kullanım dışı .sk    —–  Slovakya .sl     —–  Sierra Leone .sm  —– San Marino .sn    —– Senegal .so    —– Somali .sr     —– Surinam .st     —– São Tomé ve Príncipe .su    —– Eski Sovyetler Birliği     Hâlâ kullanımda .sv    —– El Salvador .sy    —– Suriye .sz     —– Svaziland ——————————————————————————————————– .tc      —– Turks and Caicos Adaları .td      —– Çad .tf       —– Antartika’daki Fransız toprakları .tg      —– Togo .th      —– Tayland .tj        —– Tacikistan .tk       —– Tokelau .tl        —– Timor-Leste     eski uzantı .tp hâlâ kullanımdadır. .tm     —– Türkmenistan .tn     —– Tunus .to      —– Tonga .tp      —– Doğu Timor     ISO kodu TL’ye çevrilmiştir; .tl verilmiş olsa da .tp hâlâ kullanımdadır. .tr       —– Türkiye .tt        —– Trinidad ve Tobago .tv       —– Tuvalu .tw      —– Çin Halk Cumhuriyeti Tayvan .tz        —– Tanzanya ——————————————————————————————————– .ua      —– Ukrayna .ug      —– Uganda .uk      —– Birleşik Krallık .um    —– United States Minor Outlying Islands .us       —– Amerika Birleşik Devletleri .uy      —– Uruguay .uz       —– Özbekistan ——————————————————————————————————– .va       —– Vatikan .vc       —– Saint Vincent and the Grenadines .ve       —– Venezuella .vg       —– Birleşik Krallık Virgin Adaları .vi        —– Amerikan Virgin Adaları .vn      —– Vietnam .vu      —– Vanuatu ——————————————————————————————————– .wf       —– Wallis ve Futuna .ws      —– Samoa     Eski ismi Batı Samoa ——————————— .ye      —– Yemen .yt       —– Mayotte .yu      —– Yugoslavya     Şimdi Sırbistan ve Karadağ; ISO kodu CS’ye çevrilmiştir; .cs is rezerve edilmiştir fakat henüz kullanılmamaktadır. ——————————— .za       —– Güney Afrika (Zuid Afrika) .zm     —– Zambiya .zw       —– Zimbabwe


Yapılan Yorumlar
Erdem OFLAZ

Bir mum, diğer mumu tutuşturmakla ışığından bir şey kaybetmez.
 Kategoriler
 Popüler yazılar