Açık Kaynak İşletim Sisteminde Temel Kullanıcı ve Grup İşlemleri

Açık Kaynak İşletim Sisteminde Temel Kullanıcı ve Grup İşlemleri Merhaba arkadaşlar, Günümüzde bilgisayarlar, nerdeyse her alanda uygulanan araçlar hâlini almıştır. Bilginin değerli bulunduğu çağımızda, “veri güvenliği” de epey bir ciddiyet kazanmıştır. En basitinden, çoğumuz, bilgisayarımızdaki şahsi bilgi ve belgelerimize başkaları vasıtasıyla erişilmesine izin vermek istemeyiz. Bu nedenle, bilgisayarımızı açılışta ve uzaktan erişimde kullanıcı ismi ve şifre soracak biçimde ayarlamayı tercih ederiz. Eğer tıpkı bilgisayarı başkalarıyla müşterek kullanıyorsak, her insanın yalnızca kendi belge ve ayarlarına ulaşması için bilgisayarımızı yapılandırma gereğini hissederiz. Bu modülde inceleyeceğimiz ilk konu da bu. Öncelikle “Bilgisayarımızı kullanıcı ve gruplar tanımlayarak nasıl güvenli hâle getirebiliriz? Bu işi, milli ve kullanıcı dostu işletim sistemimiz olan Pardus’ta nasıl gerçekleştiririz?” sorularına cevap arıyoruz.   Ayrıca Linux, tasarım sebebi ile aşırı kullanıcılı bir işletim sistemi. Bu da şu anlama geliyor ki, Linux’ta kullanıcı güvenliği için kuvvetli araçlara sahibiz. Zaten Linux sistemlerde virüs derdi olmamasının temel nedeni de sağlamış bulunduğu pratik aşılamaz güvenlik yapısı. Linux’a hükmetmek için temel komutları ve programlamayı bilmek şart. Bir de bu işleri gerçekleştirebileceğiniz, örneğin programınızı yazabileceğiniz, buyruk dizileri oluşturabileceğiniz ya da yapılan işlemler sahasında gündelik tutabileceğiniz ortam meselesinde bilginiz olmalı.     Bu amaçla uygulanan ortam, editör programlar. Programınızı editörde yazarsınız, sonra kaydeder ve derlersiniz. Gerektiğinde editörde açar, okursunuz ya da üstünde değişiklik yaparsınız. İkinci sırada inceleyeceğimiz konu da “editörler” ve bunların nasıl kullanılacakları ile ilgili. Pardus işletim sistemiyle beraberinde gelen birbirinden ayrıcalıklı ve ilginç, sayısı 1400’e varan program paketlerinden işinize yarayanı nasıl bulacağınız ve bilgisayarınıza kuracağınıza ise son öğrenme faaliyetinde değineceğiz. Üstelik bu programların tamamı ücretsiz! Bilimsel programlar ve farklı sistem programlarından tutun da multimedya ve oyunlara kadar geniş bir çeşitliliğe sahip yazılımlar, Pardus deposunda hepimizin kullanımına sunulmuş durumda. Ayrıca, modülün son kısmında sisteminizi ve kurduğunuz bu programları nasıl güncel tutabileceğiniz ile ilgili ayrıntıları bulabileceksiniz.   TEMEL KULLANICI VE GRUP İŞLEMLERİ   Kullanıcı ve Grup Kavramları Kullanıcılar (users) ve gruplar (groups), açık kaynak kodlu işletim sisteminde dosya ve dizinlere erişim için lüzumlu olan adalet ve yetkilerin kullanılmasına yarayan anahtarlardır. Linux’ta sistem ayarları dosyalar üstünden gerçekleştirildiğinden, kullanıcı ve küme haklarının belirlenmesi, sistem yönetimi açısından büyük ciddiyete sahiptir.   Kullanıcı Hesabı Nedir Bir bilgisayar muhtelif kişiler anlamında kullanıldığı durumlarda, kullanıcılar arasında fark yapmak lüzumlu olmaktadır. Bu sayede insana özel dosyalar ve programlar şahsi hâle getirilebilir. Sonuçta, her kullanıcı için muhtelif bir kullanıcı adı verilmekte ve herkes sisteme bağlanmak için kendi ismini kullanır. Bununla beraberinde kullanıcı için bir isimden daha fazlası mevcuttur. Bir hesap, kullanıcının ismini, dosyalarını, kaynaklarını, haklarını ve ona ait her şeyi temsil eder.   NOT: Linux sistemlerde dosya ve dizinlere erişim sağlayarak, bunlar üstünde işlem yapmak için kullanıcı haklarına İhtiyaç vardır. Açık kaynak işletim sisteminin en önemli özelliklerinden birisi, her dosya için, dosya sahibine, öbür kullanıcılara ve gruplara göre okuma, yazma ve çalıştırma haklarının belirlenebilir olmasıdır.   Sistem Yöneticisi (Root) Linux işletim sisteminde sistem yöneticisinin kullanıcı ismi root’dur. root parolasını bilen bir kullanıcı, işletim sistemi üstünde her işlemi yapmaya yetkilidir. Linux işletim sistemini şahsi kullanım amacı ile de olsa sistem yöneticisi (root) kullanıcı hesabı ile kullanmak, sistemin güvenliği açısından tercih edilmemelidir. root kullanıcısı sistem üstünde sınırsız yetkiye sahip bulunduğu için yapılacak bazı hatalar sistemin ziyan görmesine, belki de bir daha çalışmamasına neden olabilir. Bundan Ötürü sistemi normal bir kullanıcı hesabı ile kullanımı ve gerek duyulduğu durumlarda (su komutunu kullanarak yada root kullanıcısıyla celse açarak) sistem yöneticisi hesabına geçiş yapmak gerekir. İnternet ortamında ve çok fazla kullanıcılı sistemlerde root şifresinin öğrenilmesi riskinden Ötürü da, root kullanıcısı, gerekmediği durumlarda kullanılmamalıdır.   NOT: Sistem yöneticisi (root) hesabı kurulum esnasında oluşturulmaktadır. Diğer kullanıcı hesapları kurulum esnasında oluşturulabileceği benzeri kurulum sonrası da yeni kullanıcı hesapları açılabilir ve ayarları sistem yöneticisi anlamında yapılabilir.   Sistemin en büyük sorumlusu root şifresini bilen kullanıcıdır. Yukarıda da belirtildiği bu gibi bu şifrenin sorumluluğu büyüktür. Sistem yöneticisi, makinedeki satın alanların isteklerini ve şikâyetlerini yönelttikleri tek merci durumundadır. Burada karşılıklı itimat söz konusudur. root kullanıcısının başkalarından gözünüz bu gibi sakladığınız e-posta ve dosyaları sizden habersiz okuduğunu öğrenseydiniz tepkiniz ne olurdu?   Root kullanıcısının, sahibinin haberi yapılmaksızın sistem kullanıcılarına ait dosyaların yerini ve izinlerini değiştirmesi de uygun değildir. Zorda kalsanız bile, başkalarına ait hiç bir dosyayı silmeyin yada içeriğini değiştirmeyin. Belki de çözümsüz benzeri görünen bir durumdan kurtulmanın öbür bir yolu olabilir.   Kullanıcı Hesapları Nerede Tutulur? Linux sistemlerde kullanıcı hesap bilgileri, /etc/passwd dosyasında tutulur. Eğer şifreleme şekilde “gölge parola” (shadowing) seçilmiş ise şifreler ayrı şekilde /etc/shadow dosyasında tutulur. Gölge parola, sonradan Linux istemlere eklenmiş bir özelliktir. Sistem girişinde kullanıcı hesap bilgilerinin okunması gerektiğinden, “passwd” dosyası herkes anlamında okunabilir (chmod 644) olmalıdır. Pardus buyruk satırına geçmek için Alt+F2 kısa şeklini kullanarak gelen Komut Çalıştır… penceresinde konsole yazmak yeterlidir.


Yapılan Yorumlar
Erdem OFLAZ

Bir mum, diğer mumu tutuşturmakla ışığından bir şey kaybetmez.
 Kategoriler
 Popüler yazılar